Cây bạch truật là gì? Cây bạch truật tên khoa học là Atractylodes macrocephala, là 1 loài thực vật thuộc họ Cúc Asteraceae. Loài cây này còn được biết đến với một số tên gọi khác bao gồm: sơn khương, sơn liên, dương phu, ư truật, bạch đại thọ, đông truật, triết truật…
Cây bạch truật có nguồn gốc từ Trung Quốc, phân bố nhiều ở các tỉnh Hồ Nam, Hồ Bắc, Giang Tây, Tứ Xuyên, Phúc Kiến, An Huy, Triết Giang… Hiện nay loài cây này đã được trồng ở Việt Nam nhưng số lượng vẫn còn khá ít.
Bạch truật là loài cây thân thảo, có thể sống được lâu năm. Cây mọc thẳng, phân nhánh ở trên và hóa gỗ ở phần dưới. Rễ bạch truật phát triển mạnh thành củ.
Rễ củ bạch truật có nhiều hình dạng khác nhau, dài khoảng 5-10 cm, đường kính khoảng 2-5cm. Vỏ ngoài rễ màu nâu đất hoặc xám nâu, có nhiều mấu, có vân nhiều nếp nhăn dọc. Bên trong có màu vàng hoặc nâu nhạt.

bạch truật công dụng

Lá bạch truật xẻ sâu thành 3 thùy, thùy giữa rất lớn, hình trứng tròn, hai đầu nhọn, hai thùy bên nhỏ hơn, hình trứng mũi mác, phần gốc không đối xứng. Cuống lá ở phần dưới thân sẽ dài hơn cuống lá gần ngọn cây. Các lá ở gần ngọn thân có phiến nguyên, hình thuôn hoặc hình trứng mũi mác, mép có răng cưa.
Hoa bạch truật có màu trắng ở dưới, màu đỏ tím ở phần trên, hoa nhiều.
Quả bạch truật có màu xám, là loại quả bế thuôn và dẹp.

Bạch truật dược liệu

Bạch truật dược liệu dùng trong y học cổ truyền được làm từ phần rễ củ của cây bạch truật. Rễ bạch truật thường được thu hái vào mùa đông khoảng tháng 10-11 khi thân cây từ màu xanh chuyển thành màu vàng và nâu lá ở phần ngọn cây trở nên cứng, dễ bẻ gãy.
Để thu hoạch được rễ cần nhổ cả cây lên, cắt bỏ phần thân. Sau đó đem rửa sạch đất cát, thái thành từng phiến vừa phải (bạch truật phiến) rồi phơi hoặc sấy khô. Đây là cách chế biến bạch truật thường dùng và đơn giản nhất.
Ngoài ra còn có một số cách chế biến bạch truật khác:
Rễ củ bạch truật rửa sạch, ngâm với nước trong 4 giờ, sau đó đem đồ trong 4 giờ. Khi củ bạch truật mềm rồi thì bào mỏng rồi phơi hoặc sấy khô. Trước khi phơi khô có thể tẩm bạch truật với nước gạo đặc hoặc bột hoàng thổ (thổ bạch truật).
Rễ bạch truật rửa sạch, cắt lát mỏng rồi phơi khô. Sau đó tẩm với mật ong rồi cho lên chảo sao nhỏ lửa đến khi khô hẳn, sờ không dính tay (bạch truật chế mật).

Bạch truật có tác dụng gì?

Theo y học cổ truyền, bạch truật là vị thuốc có vị ngọt đắng, tính ấm, quy kinh vào tỳ và vị:
Công năng của bạch truật là: kiện tỳ ích khí, táo thấp, lợi thủy, cố biểu liễm hân, an thai.
Chủ trị các trường hợp: tiêu hóa kém, bụng trướng tiêu chảy, phù thũng, tự hãn, động thai.
Các thành phần hoạt chất có trong bạch truật bao gồm: Atractylon, Atractylola, Atractylenolide I, II, III, Eudesmol và Vitamin A. Tác dụng dược lý của bạch truật đã được nghiên cứu chứng minh bao gồm:
Tác dụng lợi tiểu, tăng bài tiết natri.
Giúp hạ đường huyết.
Tác dụng an thần.
Bảo vệ gan, ngăn ngừa sự giảm sút glycogen ở gan.
Tác dụng chống đông máu, giãn mạch máu.
Tác dụng chống loét dạ dày, giảm lượng dịch vị tiết ra nhưng không làm giảm độ acid tự do trong dịch vị.
Tác dụng chống viêm, ức chế một số loại vi khuẩn và chống ung thư.
Tăng cường miễn dịch tế bào, tăng bạch cầu, tăng khả năng thực bào trong cơ thể.

Cao bạch truật, cao khô bạch truật

Cao bạch truật là sản phẩm được chế biến từ dược liệu bạch truật hoặc rễ bạch truật tươi bằng phương pháp nấu cao. Cao bạch truật thường được chia làm 4 loại là: cao lỏng, cao mềm, cao đặc và cao khô. Trong đó cao khô là loại cao có nhiều ưu điểm nhất nên sử dụng phổ biến nhất.
Cao khô bạch truật là chế phẩm cao có dạng bột khô với độ ẩm thấp, chỉ dưới 5%. Quá trình sản xuất cao khô bạch truật bao gồm 2 giai đoạn chính:
Giai đoạn 1: bạch truật sau khi được sơ chế làm sạch, chia nhỏ theo kích thước quy định sẽ được làm ẩm với một lượng dung môi (thường sử dụng dung môi là nước) theo tỷ lệ nhất định sau đó được nấu cao bằng thiết bị chuyên dụng trong khoảng thời gian nhất định. Sau khi nấu cao, bã dược liệu bạch truật sẽ được lọc bỏ rồi thu lấy dịch cao.
Giai đoạn 2: Sau khi thu được dịch cao bạch truật, tiếp đến là quá trình cô đặc loại bỏ bớt lượng nước, sau đó sấy phun sương để tạo thành hạt với độ ẩm không quá 5%.
Toàn bộ quy trình sản xuất và chế biến nguyên liệu cao khô bạch truật cần được đảm bảo sạch khuẩn và thực hiện trong nhà máy đạt tiêu chuẩn ISO 22000. Từ đó cao khô bạch truật mới đảm bảo chất lượng, an toàn cho người sử dụng, có thể sử dụng trực tiếp hoặc kết hợp với các thành phần khác trong bào chế.

Mua (bán) nguyên liệu cao khô bạch truật ở đâu uy tín, chất lượng?

Ở Việt Nam, không khó để chúng ta có thể mua được cao khô bạch truật nói riêng và các loại cao dược liệu nói chung ở các cửa hàng dược liệu, tiệm thuốc đông y, các cơ sở khám chữa bệnh y học cổ truyền, các công ty chuyên sản xuất và phân phối cao dược liệu hoặc đông dược…
Tuy nhiên để tránh mua phải hàng giả hàng nhái, hàng kém chất lượng, chúng ta chỉ nên chọn mua ở những đơn vị uy tín có thương hiệu trên thị trường. Và một trong những đơn vị tốt nhất tại Việt Nam là Công ty cổ phần hóa dược và công nghệ sinh học Biogreen.
Cao khô bạch truật của thương hiệu Biogreen có nhiều ưu điểm vượt trội hơn các sản phẩm cùng loại trên thị trường:
Nguyên liệu tuyển chọn được nuôi trồng hữu cơ không hóa chất, không phân bón hóa học.
Công nghệ sản xuất hiện đại, quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn, đặc biệt là công nghệ sấy phun sương giúp cho hàm lượng hoạt chất trong cao dược liệu đạt được ở mức tối ưu nhất.

Bài viết khác cùng Box :